Dawca przeszczepu: brak przedawnienia postępowania

Aneta Sieradzka        22 kwietnia 2017        Komentarze (0)

Byłem dawcą w 2000 roku”, „byłem dawcą rok temu”,” byłem dawcą 5 lat temu” – czy mogę wnioskować o legitymację dawcy przeszczepu? TAK. Wniosek o wydanie legitymacji dawcy nie jest związany  terminem przedawnienia. Wniosek można złożyć w dowolnym czasie po pobraniu.

O tym, komu przysługuje i co należy zrobić pisałam poniżej:

 

 

Przeszczepianie w ortopedii, a stosowanie przepisów ustawy transplantacyjnej

Aneta Sieradzka        21 kwietnia 2017        Komentarze (0)

Za osiem dni bo od 29 kwietnia zaczną obowiązywać przepisy znowelizowanej ustawy o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (tzw. ustawy transplantacyjnej). Jedną z istotnych zmian, jakie wprowadza nowelizacja są nowe definicje dodane do ustawy, np. przeszczepianie – dotychczas brak było legalnej definicji tego pojęcia, co mogło budzić wątpliwości interpretacyjne.

  • Przeszczepianie

Określono jako „proces mający na celu przywrócenie niektórych funkcji ciała ludzkiego przez przeniesienie komórki, tkanki lub narządu od dawcy do ciała biorcy”.

  • Zastosowanie u ludzi czyli „zastosowanie tkanek lub komórek na ciele lub w organizmie biorcy oraz zastosowanie pozaustrojowe tkanek lub komórek”

ORTOPEDIA a przeszczepianie

Przeszczepianie ma również miejsce w ortopedii, np. przeszczepy kostne allogeniczne czy biostatyczne.

I tu pojawia się pytanie od jednego  z lekarzy, czy stosowanie przez podmiot leczniczy w chirurgicznych zabiegach ortopedycznych gruzu kostnego należy kwalifikować jako postępowanie podlegające przepisom ustawy transplantacyjnej?

gruz kostny

Zgodnie z definicją przeszczepiania, która ma na celu przywrócenie niektórych funkcji ciała ludzkiego przez przeniesienie komórki, tkanki lub narządu od dawcy do biorcy to wszczepienie gruzu kostnego, który jest tkanką jest zabiegiem podlegającym pod przepisy ustawy transplantacyjnej. Wszczepienie gruzu kostnego ma na celu uzupełnienie ubytków kostnych i regenerację np. stawu biodrowego.

Pacjent nie może sam pozyskać sobie gruzu kostnego na tzw. własną rękę, tak samo jak nie może przyjść do szpitala z pozyskaną z niewiadomego  źródła nerką celem przeszczepienia. Zarówno w narządach jak i tkankach i komórkach, istotne jest ich legalne źródło pochodzenia, co w przypadku wątpliwości będzie  związane z poniesieniem odpowiedzialności karnej wynikającej z ustawy transplantacyjnej.

Podam przykład kontrowersyjny, ale dobrze obrazujący sytuację. Skąd wziąć gruz kostny? Szpital ani lekarz nie może zlecić aby pacjent sam pozyskał gruz kostny potrzebny mu do zabiegu bo to oznaczałoby, że musiałby udać się np. na cmentarz i tam wykopać sobie kawałek kości lub pozyskać ją z miejsca kremacji zwłok, gdzie takie działanie jest przestępstwem.

Obowiązki podmiotu leczniczego

Zgodnie z treścią Art. 36 (ust.transpl.) postępowanie dotyczące komórek, tkanek i narządów polegające na:

1)pobieraniu komórek, tkanek i narządów od żywych dawców – może być prowadzone wyłącznie w podmiotach leczniczych;

2) pobieraniu narządów w celu przeszczepienia ze zwłok ludzkich – może być prowadzone wyłącznie w podmiotach leczniczych;’

3) pobieraniu komórek i tkanek ze zwłok ludzkich – może być prowadzone w podmiotach leczniczych, zakładach medycyny sądowej, zakładach anatomii patologicznej uczelni medycznych i uniwersytetów z wydziałem medycznym, instytutach badawczych, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych, i zakładach pogrzebowych posiadających salę sekcyjną;

4) przechowywaniu narządów – może być prowadzone wyłącznie w podmiotach leczniczych wykonujących przeszczepienia;

5) przeszczepianiu – może być prowadzone wyłącznie w podmiotach leczniczych.

1a. Czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5, mogą wykonywać podmioty posiadające pozwolenie ministra właściwego do spraw zdrowia.

W odniesieniu do zabiegów przeszczepiania w ortopedii będzie miał zastosowanie art. 36 ust.1 pkt 5 w związku z art. 36 ust 1a tejże ustawy, co wiąże się z obowiązkiem uzyskania pozwolenia ministra zdrowia. Ponadto, należy spełnić wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dn. 29.09.2016 r. w sprawie szczegółowych warunków pobierania, przechowywania i przeszczepiania tkanek i narządów.

Pozyskiwanie i przeszczepianie tkanek w ortopedii nie jest wyłączone z przepisów ustawy o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu tkanek, komórek i narządów. Brak stosowania przepisów ustawy przez podmiot leczniczy związany będzie z ponoszeniem odpowiedzialności prawnej o której mowa w ustawie. Legalność zabiegów przeszczepiania w ortopedii ma znaczenie nie tylko z punktu widzenia działalności podmiotu leczniczego, ale również pacjenta, który może wystąpić z powództwem o zadośćuczynienie.

 

Z wizytą w programie Ewy Drzyzgi. 36,6°C o zdrowiu i medycynie

Aneta Sieradzka        09 kwietnia 2017        2 komentarze

36,6°C to nowy program TVN, w którym Ewa Drzyzga z pomocą zaproszonych ekspertów, głównie lekarzy pomaga poznać tajniki medycyny.

Program, który można oglądać w TVN, w każdą sobotę o godzi. 18.00, przed głównym wydaniem Faktów.

Wczoraj, czyli 8 kwietnia wyemitowano drugi odcinek, którego miałam przyjemność być gościem. Poruszono w nim kwestię innowacyjnych zabiegów, w którym zmierzyłam się m.in. z klasycznym już pytaniem czy prawo nadąża za medycyną?

Powtórkę programu można obejrzeć 9 kwietnia, tj. niedziela o godz. 13.00 lub w wersji on line na stronie TVN.

Serdecznie dziękuję za zaproszenie, była to dla mnie niezwykła przyjemność wystąpić u Ewy Drzyzgi w towarzystwie dr hab.med. Krzysztofa Łabuzka.

36,6 to interesujący, edukacyjny program dla nas wszystkich. Do zobaczenia, wkrótce tam ! 🙂

PS. A teraz chwila na blogową prywatę, całuski za wsparcie dla  AM Journal, Gosia Orlowska DesignesTVN – Pani Marysiu, Pani wie:)

 

 

 

Cyberprzestępczość w ochronie zdrowia

Aneta Sieradzka        08 kwietnia 2017        Komentarze (0)

W minionym tygodniu miał miejsce 22. Międzynarodowy Kongres OSOZ „Innowacyjna Ochrona Zdrowia” (Innovative HealthCare Congress), który w dniach 4-5 kwietnia w Katowicach zgromadził kilkaset uczestników.

Miałam zaszczyt być jedną z prelegentek tego prestiżowego wydarzenia. W sesji Młodych Menadżerów  Medycyny, Polskiej Federacji Szpitali oraz Polskiego Towarzystwa Koordynowanej Ochrony Zdrowia PTKOZ, poświęconej nowym technologiom w ochronie zdrowia, miałam przyjemność zabrać głos na temat cyberprzestępczości w ochronie zdrowia.

Cyberprzestępczość to nic innego jak przestępstwa komputerowe.

Specyfika przestępstw popełnianych za pomocą komputerów i Internetu zmienia się wraz z rozwojem technologii.

Haker

To osoba włamująca się do cudzych systemów komputerowych, po to by zdobyć dane, tajne informacje, wywołać chaos lub zakłócić działanie maszyny. Często przestępcy robią to dla żartu lub jest to forma protestu. Hakerzy mogą działać samodzielnie lub w zorganizowanych grupach.

Cyberprzestępczość w  prawie karnym

Podstawowym aktem prawnym na którym opiera się walka z cyberprzestępczością w Polsce jest kodeks karny: rozdział XXXIII kodeksu karnego poświęcony jest przestępstwom przeciw informacji, np.:

  • art. 190a§ 2 – podszywanie się pod inną osobę, fałszywe profile;
  • art.267§ 1 – nieuprawnione uzyskanie informacji (hacking);
  • art. 267§ 2 – podsłuch komputerowy (sniffing);
  • art.268§ 2 – udaremnienie uzyskania informacji;
  • art.269§ 1 i 2 – sabotaż komputerowy;
  • art.269b – tzw. „narzędzia hackerskie”
  • art.271 – handel fikcyjnymi kosztami
  • art.268 – oszustwo popełniane za pośrednictwem internetu;
  • art.287 – oszustwo komputerowe.

Warto, w tym miejscu również wspomnieć o ochronie praw autorskich i praw pokrewnych, które też w ramach zwalczania przestępczości gospodarczej wchodzą również w szeroko rozumianą przestępczość komputerową (ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

e-dokumentacja e-recepty e-zwolnienia

Informatyzacja ochrony zdrowia, nie tylko zbliża nas do europejskich/światowych standardów, również ma charakter ułatwiający pracę i odbiurokratyzowanie czynności związanych z dokumentacją medyczną. Ale też niesie ze sobą walor ryzyka związanego z cyberprzestępczością.

Dane medyczne

Dane medyczne podlegają prawnej ochronie (ustawa o ochronie danych osobowych) i związane są z odpowiedzialnością prawną, zarówno podmiotów, które je gromadzą, udostępniają i przetwarzają oraz pracowników. Dokumentacja medyczna pacjenta zawiera szereg danych wrażliwych, nie tylko tych dotyczących historii choroby czy przebiegu procesu terapeutycznego. W przypadku pacjenta transplantacyjnego mogą to być także informacje o przebytych operacjach plastycznych, stosowanych preparatach typu botoks, czy nawet orientacja seksualna.

Rejestry w transplantologii

Poltransplant jest administratorem danych osobowych i prowadzi rejestry:

  • Rejestr żywych dawców,
  • Centralny rejestr sprzeciwów,
  • Krajowa lista oczekujących na przeszczepienie,
  • Centralny rejestr niespokrewnionych potencjalnych dawców szpiku i krwi pępowinowej,
  • Rejestr przeszczepień.

Informacje zawarte w/w rejestrach niewątpliwie mogą stanowić zainteresowanie ze strony cyberprzestępców, którzy mogą działać pojedynczo lub w zorganizowanych grupach. Inwestowanie w bezpieczne systemy IT przez szpitale to nie tylko obowiązek, ale również minimalizowanie ryzyka, że szpital zostanie pozwany przez pacjenta bo nie zadbał o bezpieczeństwo jego danych medycznych, danych, które szpital przechowywał np. na gmailu. Niemniej śmiało można postawić tezę, iż poza zagrożeniem dla bezpieczeństwa danych medycznych są nie tylko cyberprzestępcy, ale pracownicy, którzy mają dostęp do tych danych, którzy świadomie lub nieświadomie mogą zawarte w nich informacje wykorzystać do celów nieuprawnionych.

Świadomość pacjentów

Żadne przepisy prawa nie nakładają na pacjentów obowiązku dbałości o informacje zawarte w dokumentacji medycznej. Niestety. Niestety bo wciąż zdecydowana większość pacjentów nie ma dostatecznej świadomości z zagrożeń i niekiedy nieodwracalnych konsekwencji, z powodu udostępniania np. skanów recept, historii choroby, opisów choroby w mediach społecznościowych do których ma dostęp każdy i nigdy nie wiemy, kto, jaki i kiedy zrobi użytek z informacji, które o sobie udostępniliśmy. Dlatego warto warto chronić swoją prywatność, zwłaszcza w obszarze sfery bardzo osobistej, a taką jest nasze zdrowie.

Niniejszy wpis, to tylko symboliczny zarys problematyki cyberprzestępczości w ochronie zdrowia, do której będę jeszcze wracać. Spragnionych wiedzy, zachęcam do lektury, której jestem współautorką: Ochrona danych medycznych osobowych, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2016

 

Prezydent podpisał.

Aneta Sieradzka        06 kwietnia 2017        Komentarze (0)

Śledząc proces legislacyjny procedowanych zmian w ustawie transplantacyjnej i ustawie o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, gdzie w wybranych etapach uczestniczyłam (sejmowa komisja zdrowia) należy odnotować fakt, iż Prezydent RP podpisał 3 kwietnia ustawę z dnia 24 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Czego dotyczą zmiany?

  • Ustawa dotyczy przeniesienia przepisów dotyczących stwierdzenia zgonu wskutek trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu, jak również wskutek nieodwracalnego zatrzymania krążenia, poprzedzającego pobranie narządów, z ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów do ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
  • Zmiana ta stanowi wyraz przekonania ustawodawcy, iż stwierdzanie zgonu jest jedną z czynności, które wykonuje lekarz i najwłaściwszą ustawą do regulacji tej materii jest ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
  • Ustawa dodaje w wyżej wskazanej ustawie art. 43a, który reguluje procedury stwierdzania trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu oraz nieodwracalnego zatrzymania krążenia poprzedzającego pobranie narządów. Odmiennie niż dotychczas, określa on skład zespołów lekarzy, które mają za zadanie stwierdzenie powyższych stanów. Wzorem większości krajów Europy, Stanów Zjednoczonych i Kanady, wprowadza się składy 2-osobowe (obecnie są to 3-osobowe składy w przypadku śmierci mózgu).
  • Ustawa wskazuje jednocześnie wymagania, jakie muszą spełnić lekarze powołani do stwierdzenia zgonu wskutek trwałego nieodwracalnego ustania czynności mózgu, jak również wskutek nieodwracalnego zatrzymania krążenia, poprzedzającego pobranie narządów. W przypadku stwierdzania śmierci mózgu jest to 2 lekarzy specjalistów, posiadających II stopień specjalizacji lub tytuł specjalisty, w tym jeden specjalista w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii lub neonatologii, a drugi w dziedzinie neurologii, neurologii dziecięcej lub neurochirurgii.
  • W przypadku stwierdzania nieodwracalnego zatrzymania krążenia poprzedzającego pobranie narządów jest to 2 lekarzy specjalistów, posiadających II stopień specjalizacji lub tytuł specjalisty, w tym jeden specjalista w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii lub neonatologii, a drugi w dziedzinie medycyny ratunkowej, chorób wewnętrznych, kardiologii, kardiologii dziecięcej lub pediatrii.