Prawo w transplantacji

30 lat temu…

Nie było mnie jeszcze na świecie,

Nie było ustawy transplantacyjnej,

Nie było też ośrodków transplantacyjnych,

Ale był, On

Profesor Zbigniew Religa, który

5 listopada 1985 roku przeprowadził pierwszą w Polsce udaną transplantację serca. Operacja odbyła się w Śląskim Centrum Chorób Serca (wówczas Wojewódzkim Ośrodku Kardiologii) w Zabrzu.

 Profesor Religa pozostał pionierem polskiej kardiochirurgii, rok później wykonał po raz pierwszy w kraju przeszczep płuc i serca (1986). WYBITNY kardiochirurg, Wielki Człowiek niezwykle utalentowany, ale przede wszystkim zdeterminowany, odważny, który odpowiedzialnie dążył do osiągnięcia celu, którym był udany pierwszy przeszczep serca.

Ten jesienny 5 listopada sprzed 30 lat procentuje do dzisiaj, bo

W latach 1985-2015 (do października włącznie) przeszczepiono w Polsce 2 251 serc ♥

Przez wiele lat problematyka transplantacji nie była uregulowana przez przepisy prawa w Polsce. W 1975 r., pojawiły się pierwsze wytyczne Ministra Zdrowia dotyczące przeszczepów nerek. Kolejne regulacje prawne dotyczące transplantacji pojawiły się w 1991 r. w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej.

Wypełnieniem luki w prawie w zakresie transplantacji była uchwalona dopiero w 1995 r. ustawa o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów do przeszczepów, zarówno ex mortuo jak i ex vivo. W dniu 1 lipca 2005 roku uchwalono nową ustawę o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów ( zwana ustawą transplantacyjną). Ustawa w sposób szczegółowy reguluje zakres legalności przeprowadzanych zabiegów transplantacyjnych.

Panie Profesorze, Dziękujemy…

Zdj. Fundacja Rozwoju Kardiochirurgii im. Z. Religii w Zabrzu

*Prof. Zbigniew Religa (ur. 16 grudnia 1938, zm. 8 marca 2009)

PS. Byłam wówczas studentką pierwszego roku prawa, kiedy miałam zaszczyt poznać Pana Profesora i nawet nie śniło mi się wtedy, że kiedyś będę zajmować się prawem w transplantacji.

Jesienny wieczór, tuż po 22.00, gdzieś w tle rozbrzmiewał głos Marka Grechuty… a sprawy codzienne powoli już zasypiały…

Odczytuję kolejny ciekawy email od mojego Czytelnika- zaraz, zaraz Czytelniczki!

Pani Joanna, zapytała czy możliwy jest przeszczep w ramach dyrektywy transgranicznej?

Patrząc w jak kiepskiej kondycji znajduje się nasza służba zdrowia i nie pomoże tutaj już nawet zaklinanie rzeczywistości, że jest inaczej, to właśnie z wdrożeniem dyrektywy transgranicznej wielu z nas wiązało spore nadzieje.

Przypomnę tylko, że dyrektywa o transgranicznej opiece zdrowotnej weszła w życie 25 października 2013 roku, która zakłada, że państwa Unii Europejskiej są zobowiązane do zwrotu ubezpieczonym chorym kosztów leczenia w innych krajach Wspólnoty. Unijna dyrektywa o transgranicznej opiece zdrowotnej powinna być korzystna przede wszystkim  dla pacjentów, którzy długo czekają na świadczenie medyczne w swoim kraju.

Jednym ze świadczeń na które długo czeka się w Polsce jest przeszczep jako świadczenie wysokospecjalistyczne czyli bardzo drogie.

Wyłączenia
Zgodnie z art. 42b ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej zwrotowi kosztów nie podlegają świadczenia opieki zdrowotnej z zakresu:

3) przydziału i dostępu do narządów przeznaczonych do przeszczepów, obejmujących czynności, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów .

Przeszczepy u dzieci w ramach dyrektywy transgranicznej są możliwe tylko wtedy, jeśli danego przeszczepu nie wykonuje się u dzieci w Polsce, np. przeszczep płuc. Poza spełnieniem szeregu warunków formalnych, które należy spełnić w przypadku przeszczepu   u dziecka w ramach dyrektywy transgranicznej należy uzyskać zgodę  dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Zapytałam w centrali NFZ ile dzieci dotychczas skorzystało ze zwrotu środków  za przeszczep za granicą w ramach dyrektywy i… nie wiedzą (statystyk brak).

 Po 2 latach obowiązywania…  dyrektywa transgraniczna w polskim wydaniu ma na celu przede wszystkim dbałość  o finanse Narodowego Funduszu Zdrowia, aby środki nie wypływały do zagranicznych placówek udzielających świadczeń medycznych, stąd też te świadczenia są aż tak bardzo limitowane, a sama procedura jest zbyt biurokratyczna, zagmatwana i nie jasna również dla lekarzy, którzy na poszczególnych etapach tworzenia dokumentacji medycznej niezbędnej do wniosku pacjenta starającego o zwrot środków w ramach transgranicznej opieki zdrowotnej.

W obecnym kształcie dyrektywa transgraniczna może ograniczać prawa pacjenta do swobodnego korzystania ze świadczeń medycznych na terenie UE i nie dotyczy to tylko przeszczepów, ale wszystkich świadczeń medycznych.

Moi Drodzy, posłuchajcie Grechuty… od razu lepiej! 🙂

„Nie można zapłacić za coś, co nie ma ceny.

Niektórzy twierdzą, że każda, absolutnie każda rzecz na świecie ma swoją cenę.

To nieprawda.

Są rzeczy, które ceny nie mają, są bezcenne.

Najłatwiej poznać takie rzeczy po tym, że raz utracone, są utracone na zawsze.” A. Sapkowski

Światowy Dzień Donacji i Transplantacji obchodzony jest 26 października  (ang. World Day for Organ Donation and Transplantation, WDODT).

W Polsce po raz pierwszy obchodzony był  w  2005 r. w Bydgoszczy w klinice kierowanej przez Profesora Zbigniewa Włodarczyka.

… a pierwszy przeszczep na świecie miał miejsce w 1954 roku, w Polsce w 1966r.

Ideą tego Dnia jest zachęcenie do dyskusji i dostarczenie informacji na temat przeszczepiania narządów oraz mobilizacja szpitali i specjalistów do identyfikacji potencjalnych dawców.

Jest to również okazja, aby uczcić wszystkich dawców narządów i ich rodziny oraz podziękować transplantologom, których ciężka praca pomaga w ratowaniu i poprawianiu jakości życia wielu ludzi.

Potrzeba przeszczepów narządów wzrasta na całym świecie. Ciągły brak dostępnych narządów spowodował wzrost liczby pacjentów z listy oczekujących.  Blisko 1,5 tysiąca chorych w Polsce czeka na przeszczep nerki, serca, wątroby i innych narządów. To dla nich jedyna szansa na przeżycie. Dawców jednak wciąż jest za mało.

Przez wiele lat problematyka transplantacji nie była uregulowana przez przepisy prawa w Polsce. W 1975 r., pojawiły się pierwsze wytyczne Ministra Zdrowia dotyczące przeszczepów nerek. Kolejne regulacje prawne dotyczące transplantacji pojawiły się w 1991 r. w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej.

Wypełnieniem luki w prawie w zakresie transplantacji była uchwalona dopiero w 1995 r. ustawa o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów do przeszczepów, zarówno ex mortuo jak i ex vivo.

W związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej koniecznym stało się implementowanie dyrektywy Nr 2004/23/WE dotyczącej norm bezpieczeństwa i jakości oddawania, pobierania, testowania, przechowywania i dystrybucji ludzkich tkanek, komórek i narządów.

Konieczność dostosowania prawa polskiego do unijnego spowodowała uchwalenie nowej ustawy transplantacyjnej zgodnie z unijnymi i światowymi standardami. W dniu 1 lipca 2005 roku uchwalono nową ustawę o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów ( zwana ustawą transplantacyjną).