Prawo w transplantacji

Turystyka medyczna, na czym polega?

W ostatnich latach obserwujemy rozwój turystyki medycznej. Na próżno gdziekolwiek w polskim ustawodawstwie szukać definicji legalnej tego pojęcia, które nie jest zjawiskiem nieznanym. Początki turystyki medycznej sięgają już czasów starożytnych gdzie przemieszczano się także w celach polepszenia sił fizycznych, udając się do miejsc gdzie leczono (uzdrawiano) np. leczniczymi wodami.

Dziś mamy XXI wiek, żyjemy w dobie społeczeństwa informacyjnego, na co dzień korzystamy z dobrodziejstw takich jak swoboda przemieszczania się.  Turystyka medyczna sensu largo jest jedną z form turystyki zdrowotnej będąc jednocześnie elementem turystyki narodowej, turystyki międzynarodowej oraz turystyki wewnątrzkrajowej. Niezwykle istotne jest, że turystyka medyczna nie odnosi się jedynie do turystyki przyjazdowej i wyjazdowej, ale także do turystyki krajowej co jest zazwyczaj często pomijane w definiowaniu tego zjawiska.

Turystykę medyczną należy rozumieć  jako wyjazd poza granice swojego regionu lub kraju, którego głównym motywem jest pobyt w klinice w celu poprawy zdrowia bądź urody. Obecnie pacjenci stają się dziś coraz bardziej mobilni i z dużą swobodą podróżują pomiędzy krajami, wybierając najlepsze kliniki i najbardziej wyspecjalizowanych lekarzy.

Obcokrajowiec i przeszczep w Polsce – kto o tym decyduje?

Zakładamy, że nasz Pacjent – Obcokrajowiec  kwalifikuje się do przeszczepu, przemawiają za tym względu medyczne, ale na co dzień mieszka w Madrycie, nie jest obywatelem Polski, a chciałby przylecieć do Polski bo może tutaj uda mu się szybciej otrzymać narząd? Czy to jest możliwe?

Na gruncie polskiej ustawy transplantacyjnej taka sytuacja jest możliwa, teoretycznie. I tutaj przywołam art. 16c ust 3 (ustawy transplantacyjnej) zgodnie z którym w ośrodku kwalifikującym to kierownik zakładu opieki zdrowotnej (dyrektor szpitala, kliniki) wyznacza zespół złożony z lekarzy odpowiedzialnych za kwalifikację potencjalnych biorców do przeszczepienia. Aby później na podstawie decyzji wyznaczonego lekarza, dana osoba mogła trafić na Krajową Listę Oczekujących na Przeszczep.

Oznacza to, że…

Polskie przepisy prawne w  żaden sposób nie wykluczają możliwości starania się przez cudzoziemca  o przeczepienie narządu w Polsce. Patrząc z punktu widzenia obowiązujących przepisów to jest możliwe. ALE. Jest jeszcze strona praktyczna, ta medyczna czyli względy medyczne…

Potencjalny, oczekujący biorca narządu – widniejący w rejestrze może w każdej chwili otrzymać informację o natychmiastowym zgłoszeniu się do ośrodka transplantacyjnego bo np. pojawił się narząd. I co wtedy? Pojawia się narząd, więc biorca musi być „ w pobliżu”, z uwagi na to, iż organy mają swoją krótką żywotność, nie można ich przetrzymywać bo bp. Nasz potencjalny biorca czeka na samolot z Madrytu do Warszawy czy Krakowa. Narząd może wówczas zostać po prostu zmarnowany. Skoro nie ma wytycznych, które określałby postępowanie w takiej sytuacji i nakładałyby szczegółowe obowiązki postępowania na potencjalnego biorcę, można uznać w tym przypadku, że względy medyczne na to nie pozwalają, gdzie takie twierdzenie jest zgodne z prawem.

Ustawodawca, (pomimo, iż obecna ustawa transplantacyjna obowiązuje dopiero od 2005 roku), zupełnie nie wziął po uwagę turystyki medycznej, tym samy nie zostało przewidzianych wiele, potrzebnych i koniecznych rozwiązań na bazie obecnej ustawy transplantacyjnej, o których będę jeszcze pisać.

Pozwolę sobie określić powyższe zjawisko turystyką transplantacyjną, obecną w naszym kraju, w Europie i na świecie. W Polsce, żyją osoby po przeszczepach za granicą, zarówno te, które były dawcą, jak i te które były biorcą, a z różnych względów przeszczep nie mógł się odbyć w Polsce – mam tutaj na myśli osoby, które widniały w rejestrze prowadzonym przez Polstransplant jak i te udające się na przeszczep poza granice kraju „na własną rękę”. Mobilność i swoboda przemieszczania determinuje aby przepisy transplantacyjne dopasowywać do potrzeb ludzi, uwzględniając obecne zjawisko jakim jest turystyka transplantacyjna.

Będąc obywatelką Polski mogę np. udać się na przeszczep do Chin, nikogo o tym nie informując – tylko czy to będzie zgodne z polskim prawem? Kolejny wpis na blogu, już wkrótce.

PS.Inspirację do wielu wpisów na blogu, omawiając ciekawe sytuacje, stanowią także moje rozmowy z wybitnymi transplantologami. Za które serdecznie, dziękuję 🙂

Powoli dzisiejszy dzień przechodzi do historii… dzień wolny od pracy – dla większości z nas.

Ale nie był to dzień pozbawiony aktywności.

W Łazienkach Królewskich w Warszawie odbył się PZU Bieg Po Nowe Życie w którym udział wzięli artyści, sportowcy, lekarze, a przede wszystkim osoby po przeszczepach.

W tym licznym gronie osób wspierających rozwój transplantologii nie zabrakło także nas, prawników.

Dlaczego?

Bo, my jak większość z nas bywamy też pacjentami. Potencjalnymi dawcami narządów, którym idea dawstwa narządów jest bardzo bliska.

Ale przede wszystkim mamy misję, misję pomagania, podobnie jak lekarze. Z tą różnicą, że my korzystamy z narzędzi, jakimi są przepisy prawne.

Ciągły  rozwój medycyny, a zwłaszcza  transplantologii, która daje szansę na nowe życie wielu setkom tysięcy ludzi na całym świecie determinuje potrzebę aby prawo podążało w parze z medycyną, aby dotrzymywało jej kroku.

Dlaczego to jest  takie ważne?

Proces, jakim jest przeszczepienie narządu, jest bardzo skomplikowany i złożony. Wymaga zaangażowania bardzo wielu osób na poszczególnych etapach, nie tylko stricte medycznych, ale także organizacyjnych, proceduralnych.

Prawo w tym miejscu ma zapewniać bezpieczeństwo prawne,  lekarzom, pacjentom, szpitalowi – na których ciążą zarówno prawa i obowiązki. Aby je egzekwować konieczne jest istnienie przepisów prawnych. Jasnych i przejrzystych. I tutaj należy właśnie wskazać na obowiązującą ustawę transplantacyjną, która może i nie jest „idealna”, a z pełnym przekonaniem stwierdzam, że zapewnia bezpieczeństwo prawne uczestnikom procesu transplantacyjnego i w sposób jasny określa jak ten proces ma wyglądać.

Prawo medyczne oraz szeroko pojęte prawo ochrony zdrowia stanowi wiodącą specjalizację Kancelarii Prawnej Świeca&Wspólnicy, która na co dzień skutecznie i dobrze rozwiązuje problemy obecne w sektorze medycznym.  Dlatego też, z przyjemnością zamieniliśmy nasze codziennie garsonki  i krawaty na strój sportowy i w poczuciu misji udaliśmy się na to szlachetne wydarzenie, w którym udział wzięli: Mec. Jacek Świeca, Mec. Małgorzata Świeca, Mec. Paulina Kutrzebka, Mec. Daria Wierzbińska, Mec. Karolina Zalewska, inż. Łukasz Zbiciak i oczywiście, ja! 🙂

Lubimy realizować nasze poczucie misji na różnych płaszczyznach, a ta sportowa jest nam szczególnie bliska – lubimy po prostu wyzwania!

Po raz kolejny mam przyjemność uczestniczyć w jednym z projektów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Tym razem jest to kampania społeczna  „Stawka to życie, zastawka to życie”, dotyczącą popularyzacji metody jaką jest przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej osobom cierpiącym na zwężenie zastawki aortalnej. Jest to metoda niewymagająca operacji na otwartym sercu, zabieg wykonuje się przez tętnicę udową przy miejscowym znieczuleniu. Do grona Partnerów kampanii dołączył blog Prawo w transplantacji.

Dlaczego warto wspierać innowacje w medycynie?

Zdrowe, ludzkie serce bije średnio 72 razy na minutę, co stanowi 4 320 uderzeń na godzinę i 103 680 na dobę. Codziennie w Polsce aż 100 osobom przestaje bić serce. Mimo poprawy spadku umieralności w naszym kraju, wciąż choroby układu krążenia są głównym zabójcą narodu. Jeśli sytuacja nadal utrzyma podobny poziom, liczba zgonów w 2020 roku przekroczy 200 tysięcy!

Polska kardiologia najlepsza w Europie!

Choć polska kardiologia plasuje się w czołówce najlepszych w Europie, śmierć z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego dotyka prawie połowę naszego społeczeństwa. Posiadamy obecnie jeden z najwyższych w Europie i na świecie odsetek leczenia ostrych zespołów wieńcowych przy pomocy zabiegów przezskórnej angioplastyki wieńcowej (PCI) na milion mieszkańców. W ciągu kilku lat wzbogaciliśmy się o kolejne kardiologiczne placówki (160 ośrodków, w tym 148 dyżurujących w systemie 24/7) oraz nowych specjalistów. Nadal jednak pojawiają się obszary, które, choć dają duże możliwości w leczeniu, nie są powszechnie stosowane w naszym kraju. Mowa tu m.in. o metodach leczenia osób cierpiących na ciężkie zwężenia zastawki aortalnej lub jej niedomykalność, niekwalifikujących się do zabiegu chirurgicznego. Rozwiązaniem dla chorych o zbyt wysokim ryzyku zgonu podczas konwencjonalnego zabiegu jest TAVI, czyli przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej.

Metoda niepopularna, ALE…

 Niestety, ta metoda leczenia nie należy do powszechnych w Polsce. W roku 2013 wykonano 381 zabiegów TAVI, w 2014 już 453, co stanowi ok. 12 zabiegów na milion osób. Średnia w krajach “starej Unii” to 50-60 na milion osób, w Niemczech ponad 100! Aby osiągnąć średnią unijną, w naszym kraju powinno się wykonywać 2 000 zabiegów TAVI rocznie. Choć dochód narodowy na mieszkańca w Niemczech jest wyższy tylko 3,6 razy w porównaniu do Polski, ilość zabiegów przezcewnikowej implantacji zastawki aortalnej jest tam aż 22 razy większa!  Tak słabe wyniki w naszym kraju potwierdzają fakt, że możliwości jakie posiadamy nie są adekwatne do znanych nam realiów życia. Bez odpowiednich środków wsparcia niektórych metod leczenia, a także profilaktyki i poszerzania świadomości społecznej wśród osób chorych oraz ich bliskich polska medycyna nie może liczyć na większe zmiany w obszarze zwalczania chorób układu krwionośnego.

W odpowiedzi na tę sytuację powstała kampania społeczna “Stawka to życie. Zastawka to życie.”, która ruszyła wraz z początkiem sierpnia i potrwa do końca września. Jej organizatorami są: Polskie Towarzystwo Kardiologiczne przy współpracy z Europejską Asocjacją Przezskórnych Interwencji Sercowo-Naczyniowych (EAPCI), Europejskim Towarzystwem Kardiologicznym (ESC) i Asocjacją Interwencji Sercowo-Naczyniowych (AISN PTK).

Zdaniem specjalistów…

– Organizowana akcja ma na celu zapoznanie osób w wieku 70+ a także ich dzieci z zaletami i możliwościami, jakie daje zabieg przezcewnikowej implantacji zastawki aortalnej wśród osób niekwalifikujących się do leczenia chirurgicznego. Kampania ma również uświadomić, że zabiegi TAVI mogą nie tylko umożliwić chorym sprawne funkcjonowanie, ale także przedłużyć ich życie. Akcja docierając do jak największej liczby osób może przyczynić się do zwiększenia świadomości na temat sytuacji kardiologicznej i jej potencjału w Polsce. – komentuje koordynator kampanii prof. dr hab. n. med. Adam Witkowski.